Ψυχο-λογισμοί │ Διαλέξεις – Συζητήσεις για την Ψυχολογία Μεταξύ Άλλων │ “Η Θεώρηση της Θελήσεως και της Επιθυμίας από τον Μάξιμο Ομολογητή”
Η θεώρηση της θελήσεως και της επιθυμίας από τον Μάξιμο Ομολογητή
Εισήγηση: Διονύσιος Σκληρής
Ο Μάξιμος ο Ομολογητής έδρασε τον 7ο αιώνα, σε μια μεταιχμιακή περίοδο κατάρρευσης βεβαιοτήτων, κατά την οποία η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο) κινδύνευε να απωλέσει τον χαρακτήρα της οικουμενικότητας (εποχή του πολέμου με την Περσική Αυτοκρατορία και των αραβικών κατακτήσεων). Αυτό πιθανόν τον επηρέασε προς μια ανατίμηση της σημασίας της ιστορίας και της ενδεχομενικότητάς της. Στην εποχή αυτή που η κύρια θεολογική συζήτηση αφορούσε στην θέληση του Χριστού, ο Μάξιμος υποστήριξε την πληρότητα της ανθρώπινης θελήσεώς Του, απέναντι στην αντίθετη άποψη ότι ο Χριστός είχε μόνο θείο θέλημα και όχι ανθρώπινο. Για να θεμελιώσει την άποψή του προέβη σε μια συστηματική θεώρηση της ανθρώπινης θελήσεως και επιθυμίας. Επιπλέον, ζώντας κυνηγημένος σε πολλά μέρη της Μεσογείου (Παλαιστίνη, Αίγυπτος, Τυνησία, Ρώμη, Κωνσταντινούπολη, Καύκασος) χαρακτηρίζεται για την προσπάθειά του να συνθέσει τα αιτήματα πολλών διαφορετικών πολιτισμικών νοοτροπιών στο έργο του.
Στην διάλεξη-συζήτηση θα επιχειρηθεί μια επεξεργασία της σκέψης του Μαξίμου για την ανθρώπινη θέληση και επιθυμία. Θα εξεταστεί το δίπολο λόγος και τρόπος, ως μια φιλοσοφική στρατηγική σύνθεσης μεταξύ διαφορετικών αιτημάτων, και συγκεκριμένα του ελληνικού αιτήματος για σταθερότητα του αντικειμένου του θεωρητικού στοχασμού (λόγος) και του εβραϊκού αιτήματος για ελευθερία και ενδεχομενικότητα στην ιστορία, όπου μπορεί να συμβεί η έκπληξη και το θαύμα (τρόπος). Ενδιαφέρον έχει το πώς το εννοιολογικό αυτό εργαλείο εφαρμόζεται στην ανθρωπολογία της επιθυμίας και πώς ο Μάξιμος αναδεικνύεται σε οιονεί γενάρχη μιας ιδιάζουσας φιλοσοφίας της θελήσεως κατά αντίστοιχο αλλά αρκετά εναλλακτικό τρόπο προς τον Αυγουστίνο, που έχει κάνει κάτι παρόμοιο στην δυτική φιλοσοφία. Θα αναλύσουμε μαξιμιανούς όρους, όπως τον όρο «παρυπόστασις», μια ενδεχομενική και παρασιτική πλην σημαίνουσα τροποποίηση του ιδρυτικού λόγου, και άλλους όπως «αεικίνητος στάσις», «μεταστοιχείωσις», «υπόστασις-πρόσωπον», «αυτεξούσιον-ελεύθερον», και θα επιχειρήσουμε διερευνητικά να δούμε συγγένειες, συνάφειες αλλά και διαφορές με σύγχρονους στοχαστές, όπως οι Freud, Lacan, Althusser, Žιžek κ.ά. Εντέλει, θα εξετάσουμε αν μπορεί να αντληθεί από τον Μάξιμο μια γόνιμη ανθρωπολογία, η οποία και να συντονίζεται με προκλήσεις της όψιμης μετανεωτερικότητας (λ.χ. τη ρευστότητα της φύσης και του υποκειμένου, τις ενδεχομενικές διαπραγματεύσεις εξουσιαστικών λόγων κ.ά.), αλλά και να προσφέρει ίσως πρωτότυπες λύσεις, όπως μια σύνθεση του αποφατισμού της ελευθερίας και της ετερότητας με την οντολογία της παρουσίας.
Σάββατο 28 Μαΐου 2011, 18.30, στο “Ψυχή Λόγος ΕπιΚοινωνία” │ Κ.Βάρναλη & Κουντουριωτών, 2, Χαλάνδρι.
Είσοδος Ελεύθερη. Λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων, προκειμένου να συμμετάσχετε παρακαλείστε να επικοινωνήσετε μέχρι την Παρασκευή 27 Μαρτίου: Τηλ. 217.720.7765 ~ psychilogos@gmail.com
